Gerard Kleisterlee

EINDHOVEN - Of hij de beslissing zelf heeft genomen, op advies van zijn vrouw Annemieke of de raad van commissarissen zal waarschijnlijk voor altijd een goed bewaard geheim blijven.

Dat Philips-topman Gerard Kleisterlee ermee stopt, lag in de lijn der verwachtingen. Zijn contract loopt immers op 1 april 2011 af. Toch had hij de afgelopen jaren een aantal signalen afgegeven, waaruit kon worden afgeleid dat hij nog enige tijd wilde aanblijven. Onder meer in een Amerikaanse krant zinspeelde hij op een scenario waarbij een of enkele jaren aanblijven tot de mogelijkheden behoorde. In een interview met deze krant in 2007 zei hij bovendien nog dat de zestigers van nu enorm vitaal zijn.

De aandeelhouders van het concern kregen gisteren de primeur van het vertrek van Kleisterlee, een man die zachtaardig en empathisch oogt, maar tegelijkertijd meedogenloos kan zijn. Een man ook, die na bijna negen jaar Philips als onbetwiste leider te boek staat en de regie in handen neemt. Geduldig is hij eveneens. Een jarenlange periode met zorgvuldig geplande, forse desinvesteringen en koersveranderingen is achter de rug. Daarin is Philips bijna gewijzigd op de manier zoals hij het van het begin af aan wilde en voorspelde. Het concern is niet 'recessie-proof' maar wel weerbaar gebleken. Dat kwam door het overboord kieperen van grote bedrijfsonderdelen als de beeldbuis- en chipactiviteiten. Daarnaast sneed Kleisterlee met soms een simpele pennenstreep in de kosten. Inefficiënties werden zonder aanziens des persoons opgeheven.

Een grote frustratie van Kleisterlee is de kritiek dat zijn beleid ertoe leidde dat Philips alleen maar kleiner werd. Philips is in omzet gemeten weer net zo groot als in 1983. Daarnaast wist de topman niet te voorkomen dat ook Philips aan het einde van 2008 en het begin van vorig jaar in de rode cijfers belandde. De vraag is overigens of hem dat aangewreven kan worden, mede gelet op de ernst van de economische crisis die het bedrijfsleven destijds tartte.


Weg is weg en dat geldt ook voor Kleisterlee, die bij Philips niet zal terugkeren als commissaris. Volgens velen een verstandige keuze, omdat hij daarmee een nieuwe topman niet voor de voeten loopt.

De strijd om zijn opvolging zal nu losbarsten. Het duurt nog relatief lang (meer dan een jaar) voor Kleisterlee definitief de deur achter zich dichtslaat, daarom is het van belang dat Philips snel een nieuwe president benoemt. In dat proces heeft de raad van commissarissen, onder leiding van de door de wol geverfde voormalige Vendex-topman Jan-Michiel Hessels, de regie. Een slimme beslissing in dit kader is het verlengen van de contracten van de collega's uit de raad van bestuur van Philips. Allemaal liggen ze nu vast tot 2013 (Sivignon) of 2014 (Ragnetti, Rusckowski, Provoost en Dutiné). Daardoor ontstaat geen onnodige speculatie op basis van aflopende contracten.

Kiezen de commissarissen voor de veilige weg en voor een adept van Kleisterlee, dan maakt de Belg Rudy Provoost verreweg de meeste kans. Hij heeft ervaring als topman bij twee bedrijfsonderdelen en weet hoe grote veranderingen begeleid moeten worden. Provoost is geen Nederlander, maar dat is met het sluipende vertrek van het concern uit ons land geen noodzaak meer. Een topman die van buiten komt, zou breken met de traditie van het concern. Al moet gezegd dat het leiden van Philips eenvoudiger is dan bijvoorbeeld 30 jaar geleden, toen het bedrijf nog alles maakte wat het maar kon maken. Bij de overige zes leden van de Groepsraad lijken geen kandidaten te zitten, die op dit moment kans maken op opvolging.